In het coalitieakkoord van CDA, D66 en VVD heeft het een prominente plek gekregen: het plan om de AOW-leeftijd in de toekomst een-op-een te laten opschuiven met de stijgende (gemiddelde) levensverwachting. Daarmee komt het kabinet terug op met vakbonden en werkgevers in 2019 gemaakte afspraken. Die afspraken maakten deel uit van het pensioenakkoord waarmee ook de nieuwe Pensioenwet werd ingeleid. Ze zorgden ervoor dat die systematiek van een snellere stijging van de AOW-leeftijd, die de politiek ook toen al wilde invoeren, van tafel verdween. Sterker nog: na dat akkoord werd de AOW-leeftijd eerst twee jaar bevroren voordat de verhoging in het huidige lagere tempo werd doorgevoerd.
In het coalitieakkoord werden mooie woorden gewijd aan het feit dat het kabinet zich realiseert dat ze niet over een meerderheid in het parlement beschikt: niet in de Tweede Kamer, en ook niet in de Eerste. Om bedoeld AOW-plan door te voeren, moeten oppositiepartijen dus worden verleid om mee te doen. Dat doen ze niet, of althans niet zomaar. Van ingrepen in de AOW word je immers niet populair. In datzelfde coalitieakkoord werd bovendien ‘de hand uitgestoken’ naar vakbonden en werkgevers. Met hen wil het kabinet een set afspraken maken waar het AOW-plan deel van zou moeten uitmaken. Maar ook hier geldt dat sociale partners daar niet om staan te springen: waarom zouden ze hun eerder gemaakte afspraak inruilen voor een slechtere?
Met andere woorden: de inkt van het AOW-plan in het coalitieakkoord was nog niet droog of het was al duidelijk dat dat plan ‘m niet zou worden. Wat onhandig manoeuvreren vanuit kabinet en coalitie maakte het er vervolgens niet beter op: eerst stemden coalitiepartijen mee met een voorstel van de uit de PVV voortgekomen Groep Markuszower en de SGP om het plan ‘af te zwakken’ zonder zich te realiseren dat dat voor de rest van de oppositie en vakbonden het sein was om in koor te roepen ‘Dat is niet genoeg, het plan moet helemaal van tafel’. Daarna maakte kersvers Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Hans Vijlbrief het nog erger door te zeggen dat-ie ‘helemaal niks ging afzwakken’ waarmee-ie zowat iedereen tegen zich in het harnas joeg. Vervolgens hielden vakbonden een kennismakingsgeprek met het kabinet na het eerste kopje koffie al voor gezien. Het voorstel van het kabinet om het eigen-plan ‘op pauze’ te zetten zodat de Sociaal Economische Raad (waar vakbonden en werkgevers twee derde van de zetels bezetten) om advies zou kunnen worden gevraagd werd tenslotte door Jan en Alleman (inclusief de voorzitter van de SER) naar de prullenbak verwezen.
Een ordinaire struikelpartij dus. Of toch niet? Voorzitter John Kerstens van de Koepel Gepensioneerden: ‘Soms kun je aan de buitenkant niet zien of iets nou een gevolg is van een aaneenschakeling van blunders of van een briljante strategie. Het lig erg voor de hand om hier het eerste aan te nemen, want fraai is het natuurlijk allemaal niet. Maar toch: het kabinet is er inmiddels wel in geslaagd om de duvel en z’n ouwe moer te laten nadenken over de toekomst van de AOW. En als in de politiek iets een issue is, kan er toch zomaar wat mee gebeuren. In die zin kun je zeggen dat er een zaadje is geplant. En dat is gevaarlijk, want het beeld dat er iets móet gebeuren omdat de AOW anders onbetaalbaar wordt leeft wel. Ook al klopt dat beeld niet. Zo blijkt bijvoorbeeld uit het antwoord op recent door GroenLinks-PvdA gestelde Kamervragen dat de AOW-uitgaven procentueel juist lager uitvallen, ook naar de toekomst toe, dan eerder werd verondersteld. Lastig wordt het als dit plan, dat de huidige AOW-ers geen pijn doet, wordt ingeruild door plannen die gepensioneerden wel in hun portemonnee voelen zoals het links of rechts meer gaan meebetalen aan de eigen AOW of het niet langer laten meestijgen van de uitkering met de inflatie. Waakzaamheid blijft dus geboden.’
Word ook lid van de Koepel Gepensioneerden en help ons de AOW overeind te houden: koepelgepensioneerden.nl/lid-worden-loont
