Op dit moment is Renée druk met de voorbereidingen van een groot theaterspektakel De revolutie van de Rinsema’s, een muziektheatervoorstelling van Orkater en Schouwburg De Lawei. Het stuk gaat over het opmerkelijke en onbekende levensverhaal van de broers Thijs en Evert Rinsema. Twee schoenmakers en bevlogen kunstenaars uit Drachten van begin vorige eeuw. Onder invloed van de kunstenaars Theo van Doesburg en Kurt Schwitters hebben zij zich dusdanig ontwikkeld dat zij kunnen worden gerekend tot de internationale avant-garde. Ze hadden geen geld om naar Parijs te reizen en zich te mengen onder de kunstenaars. Bovendien vonden zij, als nuchtere Friezen, dat ook helemaal niet belangrijk. Hun schilderijen en gedichten werden regelmatig weggegeven of gebruikt als ruilmiddel.
De voorstelling wordt de komende maanden niet gespeeld in de Nederlandse theaters, maar in de buitenlucht op een zandafgraving dichtbij Drachten. Dit zorgt voor een bijzonder decor van hoge zandbergen. De kracht en lef om het anders te doen, tekent deze streek en haar geschiedenis. Dat past ook precies bij Renée, want ze probeert nog steeds graag nieuwe dingen uit.
Kun je een tipje van de sluier oplichten over deze voorstelling? “Het stuk gaat over de broers Thijs en Evert Rinsema. Behalve schoenmakers waren ze kunstschilder en dichter. Rond 1920 hebben ze samen met Theo van Doesburg, de oprichter van de kunststroming De Stijl, en Kurt Schwitters een kleine zachtmoedige revolutie in Nederland laten ontstaan. We zijn nu druk bezig met repeteren van dit stuk. Wij, de acteurs, proberen er samen met de regisseur en muzikanten iets moois van te maken. Dit is altijd een hele inspirerende periode. Ik krijg hier heel veel energie van.”
Wie speel jij? “Ik heb een vertellende rol. Ik ben Jeanne Bieruma Oosting, een Friese kunstenares. In de tijd dat de broers leefden, heeft zij de vrijheid gevonden om zich van haar rijke familie los te maken en haar passie te volgen: tekenen en schilderen. Wat beslist niet werd geaccepteerd in die tijd. Er werd van haar verwacht dat ze ging trouwen met iemand van adel, kinderen zou krijgen en zo de adellijke stand intact zou houden. Zij heeft duidelijk haar grenzen weten te verleggen, heeft zelfs lange tijd in Parijs gewoond en gewerkt. Er is informatie dat zij bevriend was met Thijs Rinsema. De schrijver en regisseur heeft de vrijheid gepakt en deze informatie op een losse en dichterlijke manier gebruikt in dit stuk. Maar dat maakt het juist extra leuk.”
Past de rol van Jeanne Bieruma Oosting bij je? Herken je wat van jezelf in haar? (Renée lacht) “Ja, eigenlijk wel. Ik ben ook een eigengereid type, altijd al geweest. Ik laat mij niet snel tot dingen dwingen, ik doe niet wat ik niet wil of waar ik niets inzie. Ik sta altijd open voor nieuwe uitdagingen. Kom maar op! Ik ben enorm gesteld op mijn vrijheid en wil onafhankelijk blijven. In die zin herken ik veel in haar.”
v.l.n.r. Jurriaan Bruinier, Jip van den Dool, Renée Soutendijk, Rosa da Silva en Coen Bril.
Jeanne was een groot kunstenaar. Ben jezelf ook geïnteresseerd in kunst? “Ik hou van kunst en bezoek regelmatig tentoonstellingen. Ik heb thuis ook kunstwerken, vooral van kunstenaars die ik persoonlijk ken. Dit zorgt voor een emotionele binding met deze werken. Met deze voorstelling hopen we het belang van kunst en cultuur te kunnen benadrukken. Kunst kan je inspireren en je blik verruimen. Dat wisten de broers Rinsema toen ook al. Zij stonden niet op de barricade en gingen niet schreeuwend hun mening geven. Maar konden op een positieve en zachtmoedige manier bewerkstellen dat mensen anders gingen kijken naar kunst.”
Hoe ervaar je het ouder worden? “Naast het fysieke verval, zijn er gelukkig genoeg dingen die wél prettig zijn aan ouder worden. De druk gaat eraf, ik sta wat meer ontspannen in het leven. Ik trek mij minder aan van de mening van anderen. Dat zorgt ervoor dat ik mij vrijer voel en ook vrijer kan spelen. In deze levensfase moet je ook regelmatig nieuwe dingen blijven doen. Als je ouder wordt, moet je jezelf nieuwe doelen blijven stellen en je hersenen blijven prikkelen. Dat lukt mij wel, ik krijg gelukkig nog steeds de kans om te blijven spelen. Zolang ik de energie er nog voor heb en het leuk vind, zal ik dit blijven doen. Ook al heb ik de pensioengerechtigde leeftijd bereikt.”
Wanneer je nu terugkijkt op je carrière? “Ik doe dit werk al bijna vijftig jaar met ontzettend veel plezier. Het is mij gegund dat ik hier mijn brood mee kan verdienen. Daar ben ik enorm blij mee. Ik heb zo veel verschillende dingen gedaan. Met veel mensen gespeeld in films, op het toneel en in series. Wat ik erg belangrijk vind, is de samenwerking en het talent van alle betrokkenen. Door ieders inzet lukt het samen om een productie op een hoog niveau te krijgen. Dat is zo magisch om mee te maken. En het leuke van mijn beroep is dat ik van elke rol weer leer.”
Welke collega’s inspireren je? “Er zijn een aantal collega’s die fantastisch spelen. Ik hou van acteurs die een eigen stijl of kracht hebben. En die bescheiden blijven, zoals Olivia Colman, Francis Mc Dormand en Meryl Streep. Wanneer ik ze zie spelen, geniet ik daar ontzettend van. Dan denk ik: wat is het toch een mooi vak.”
Hoe ziet je ideale vrije dag eruit? “Het is prettig om soms even niet te acteren en mijn energie op andere dingen te richten. Dat zorgt voor veel rust. Ik vind het heel belangrijk om tijd door te brengen met mijn familie. Samen te eten en reizen. We zijn hecht met elkaar, zonder te overdrijven. Ik pas regelmatig op mijn vier kleinkinderen. Maar ik heb meerdere passies. Ik vind het ook heerlijk om huizen op te knappen en in te richten.”
Wat is je favoriete vakantieland? “Vanwege mijn werk heb ik veel gereisd en daardoor veel prachtige landen, steden en natuur gezien. Maar Italië vind ik geweldig om op vakantie te gaan. Zoveel prachtige cultuur, natuur, steden, heerlijk eten en drinken en hele vriendelijke mensen. Fantastisch!”
Jij en je man zijn meer dan 45 jaar samen. Wat is jullie geheim? (weer die lach) “We hebben elkaar nooit beperkt in onze carrière. Ik weet dat Thed altijd genoot van zijn werk als regisseur en fotograaf. En hij heeft mij ook de vrijheid gegeven in mijn werk. De dingen die je apart van elkaar meemaakt, leveren dan ook gespreksstof op. Maar ook dingen samen blijven doen. Zoals bijvoorbeeld die vakanties naar Italië. Maar ook de ander met liefde en acceptatie kunnen omarmen zoals hij of zij is. Het is een illusie dat je iets kunt veranderen aan de ander.”
Je lijkt mij een positief iemand. Maak je je ook zorgen? “Om de wereld die nu aan het veranderen is. De woede en de negatieve energie die sommige wereldleiders verspreiden. Ik denk dan vooral aan mijn kleinkinderen. Zij moeten misschien leven in een wereld met dictators, die iedereen hun wil gaan opleggen.”
Heb je een lijfspreuk? “Ik heb een hekel aan mensen die steeds maar zeggen dat vroeger alles beter was en die maar blijven praten over hun vroegere carrière. Je hebt je eigen verantwoordelijkheid voor je welzijn en die kun je niet op een veranderende wereld of een situatie afschuiven. Probeer met een open blik vol in het leven te blijven staan. Niet kijken naar wat er achter je ligt, maar blijf nieuwsgierig, blijf reizen en blijf leren. Daarmee kun je je leven enorm verrijken.”
Wie is Renée?
Renette Pauline Soutendijk (Amsterdam, 21 mei 1957) studeerde aan de voormalige Academie voor Podium Vorming in Den Haag. Hierna speelde ze in verschillende theaterproducties. In 1978 debuteerde ze in haar eerste film Pastorale 43 en in de film Doodzonde. Sindsdien speelde ze in meer dan tachtig Nederlandse, Duitse en Amerikaanse films, series en theaterproducties. Renée heeft door de jaren heen heel wat prijzen in ontvangst mogen nemen. Ze won maar liefst twee keer een Gouden Kalf voor Beste Actrice. Afgelopen jaren was ze te zien in de films Sweet Dreams, Neem me mee en Witte Flits. Renée is getrouwd met regisseur en fotograaf Thed Lenssen. Ze hebben twee kinderen Caro (41) en Jaïr (28) en vier kleinkinderen.
Enthousiast geworden om het groots muziektheater De revolutie van de Rinsema’s te bezoeken? De voorstelling speelt van 29 mei tot en met 6 juli 2025 op de zandafgraving van der Wiel in Nij Beets. De voorstelling van Orkater en Schouwburg De Lawei is onderdeel van Arcadia 2025, een podium voor kunst, cultuur en mienskip in Friesland. www.revolutievanderinsemas.nl